Trong quá trình vận hành, không phải mọi nguồn lực doanh nghiệp sử dụng đều tạo ra giá trị cho khách hàng.
Nhân viên phải chờ đợi, sản phẩm phải làm lại, hàng hóa di chuyển nhiều lần, máy móc hoạt động chưa hiệu quả hay tồn kho vượt nhu cầu… đều có thể là những biểu hiện của lãng phí.
Ở bài viết trước, Phúc Việt đã đề cập đến một câu hỏi quan trọng khi chi phí doanh nghiệp tăng: chi phí đang tăng ở đâu và nguyên nhân thực sự là gì? Một trong những nguyên nhân cần được nhìn sâu hơn chính là những lãng phí phát sinh trong quá trình vận hành.
Xem lại bài viết: [Khi chi phí doanh nghiệp tăng – Doanh nghiệp nên bắt đầu từ đâu?]
Điều đáng lưu ý là những lãng phí này thường không được nhận diện thành một khoản chi phí riêng. Tuy nhiên, chúng vẫn tiêu hao thời gian, nhân lực, máy móc, nguyên vật liệu và năng lượng, từ đó làm gia tăng chi phí thực tế của doanh nghiệp.
8 loại lãng phí thường gặp
Theo tư duy LEAN, doanh nghiệp có thể bắt đầu nhận diện 8 nhóm lãng phí phổ biến:
- Sản xuất thừa – sản xuất trước hoặc nhiều hơn nhu cầu.
- Chờ đợi – chờ nguyên liệu, thông tin, máy móc, người hoặc công đoạn trước.
- Vận chuyển – di chuyển nguyên vật liệu, sản phẩm hoặc hàng hóa không cần thiết.
- Gia công quá mức – thực hiện nhiều công đoạn hơn mức cần thiết.
- Tồn kho – nguyên vật liệu, bán thành phẩm hoặc thành phẩm tồn vượt nhu cầu.
- Thao tác thừa – các chuyển động, thao tác không tạo thêm giá trị.
- Lỗi và làm lại – sản phẩm không đạt yêu cầu phải sửa chữa, xử lý hoặc sản xuất lại.
- Không khai thác năng lực con người – chưa tận dụng được kiến thức, kỹ năng và sáng kiến của người lao động.
Một điểm quan trọng là các loại lãng phí thường không tồn tại độc lập.
Ví dụ, sản xuất thừa có thể dẫn đến tồn kho tăng. Tồn kho tăng lại làm phát sinh thêm diện tích lưu trữ, vận chuyển, kiểm soát và nguy cơ hư hỏng. Vì vậy, nếu chỉ xử lý một biểu hiện mà không tìm nguyên nhân gốc, vấn đề có thể tiếp tục xuất hiện ở một vị trí khác.
Không phải hoạt động nào không tạo giá trị cũng giống nhau
Khi phân tích một quy trình, doanh nghiệp cần phân biệt:
- Hoạt động tạo giá trị cho khách hàng;
- Hoạt động không tạo giá trị nhưng cần thiết;
- Hoạt động không tạo giá trị và có thể loại bỏ.
Mục tiêu của LEAN không đơn giản là cắt giảm mọi hoạt động không trực tiếp tạo ra sản phẩm. Quan trọng hơn là xác định hoạt động nào thực sự cần thiết, hoạt động nào có thể cải tiến hoặc loại bỏ.
Doanh nghiệp nên bắt đầu từ đâu?
Không nhất thiết phải bắt đầu bằng một khoản đầu tư lớn. Doanh nghiệp có thể bắt đầu từ chính nơi công việc đang diễn ra: quan sát thực tế, thu thập dữ liệu, nhận diện lãng phí và tìm nguyên nhân.
Một quy trình cải tiến cơ bản có thể bắt đầu từ:
Quan sát → Nhận diện lãng phí → Phân tích nguyên nhân → Cải tiến → Đo lường kết quả
Khi loại bỏ được những hoạt động không cần thiết, doanh nghiệp không chỉ giảm thời gian và chi phí mà còn có thể cải thiện năng suất, chất lượng và hiệu quả sử dụng nguồn lực.
Kết luận
LEAN không đơn giản là “làm nhiều hơn với ít người hơn”.
Bản chất quan trọng hơn là:
Tạo ra nhiều giá trị hơn với nguồn lực hợp lý hơn bằng cách loại bỏ những lãng phí trong quá trình.
Khi nhìn được lãng phí, doanh nghiệp mới có cơ sở để cải thiện:
Năng suất → Chất lượng → Chi phí → Năng lượng → Hiệu quả vận hành.
Và đó cũng là điểm bắt đầu để xây dựng một hệ thống cải tiến liên tục, thay vì chỉ xử lý từng vấn đề riêng lẻ.
Nhận diện được lãng phí là bước đầu tiên. Nhưng lãng phí chỉ là biểu hiện; để cải thiện thực sự, doanh nghiệp cần tiếp tục tìm hiểu nguyên nhân khiến năng suất chưa đạt như kỳ vọng.
Bài viết tiếp theo: [Năng suất thấp: Vấn đề nằm ở người, máy hay quy trình?]
PHÚC VIỆT CONSULTING
Tư vấn & Đào tạo Năng suất – Hiệu quả năng lượng – Carbon
Anh/Chị có nhu cầu tư vấn, đào tạo hoặc trao đổi thêm, vui lòng liên hệ với Phúc Việt:
Email: PV@phucvietconsulting.com.vn | ☎ 08 6892 8087
Website: https://phucvietconsulting.com.vn/
